Ευρωπαϊκό Δημόσιο Δίκαιο – Ευρωπαϊκές Δημόσιες Πολιτικές

Η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση επιτυγχάνεται σε μεγάλο βαθμό μέσω του δικαίου. Προκύπτει ένα ευρωπαϊκό δημόσιο δίκαιο από τρεις κύκλους που αλληλοενισχύονται: το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου και τα διάφορα εθνικά δίκαια. Οι τρεις αυτές πηγές τροφοδοτούνται από αμοιβαίες ανταλλαγές και αλληλεπιδράσεις, ιδίως μέσω της νομολογίας του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, των συνταγματικών δικαστηρίων και των ανώτατων δικαστηρίων των ευρωπαϊκών κρατών. Μελετώντας τα παραπάνω πλαίσια μαζί, μπορούμε να δούμε το ευρωπαϊκό νομικό μοντέλο να διαμορφώνεται, σε όλη του την ποικιλομορφία, την πρωτοτυπία και τη δύναμή του. Για την Ευρώπη, η οποία βασίζεται στο κράτος δικαίου και εμπνέεται από το δημοκρατικό ιδεώδες, αυτό το νέο νομικό σύστημα, το οποίο εκφράζει τις αξίες της, αποτελεί σημαντικό πλεονέκτημα. Στόχος του μαθήματος είναι να εξετάσει σε βάθος διάφορα ζητήματα του ευρωπαϊκού δημόσιου δικαίου, το οποίο νοείται ως εστιασμένο στο δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, συνδέοντας παράλληλα το τελευταίο με το εθνικό και το διεθνές δίκαιο. Η ιδέα είναι να αναλυθεί η πρωτοτυπία του δικαίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το πώς διαφέρει, αν διαφέρει, από το παραδοσιακό διεθνές δίκαιο, τα συνταγματικά χαρακτηριστικά του, ο εξελισσόμενος χαρακτήρας του και η σχέση του με τα συνταγματικά δικαιώματα των κρατών μελών και με το γενικό διεθνές δίκαιο. Δεδομένου ότι το κοινό-στόχος έχει ήδη επωφεληθεί από μαθήματα περί του δικαίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο χειμερινό εξάμηνο (Εισαγωγή στο Δίκαιο ΕΕ, Διδάσκων : Καθηγητής Π. Γρηγορίου), στόχος είναι να αξιοποιηθούν περαιτέρω οι γνώσεις των φοιτητών και να επιλεγεί μια δυναμική και όχι μία απλή συστηματική προσέγγιση. Η προσέγγιση επιδιώκεται επίσης να είναι περιπτωσιολογική, επιτρέποντας στους φοιτητές να αντιμετωπίσουν μια σειρά από συγκεκριμένα ζητήματα που αφορούν στο ευρωπαϊκό δημόσιο δίκαιο, με βάση έναν αριθμό πρακτικών υποθέσεων, που απασχόλησαν το ΔΕΕ αλλά και άλλα θεσμικά όργανα της ΕΕ. Στο τέλος του μαθήματος, οι φοιτητές θα πρέπει να είναι σε θέση να αναπτύξουν μια αιτιολογημένη θέση για τα μείζονα ζητήματα του ευρωπαϊκού δημόσιου δικαίου. Αυτό σημαίνει ότι το ευρωπαϊκό δίκαιο έχει ιδιαίτερη ισχύ έναντι του εθνικού δικαίου. Δηλαδή, υπερισχύει του εθνικού δικαίου – κατ’ αρχήν σε όλα τα επίπεδα – και είναι άμεσα εφαρμοστέο στα εθνικά νομικά συστήματα, χωρίς να χρειάζεται να μετασχηματιστεί σε εθνικούς κανόνες. Κανένας τομέας του δημόσιου δικαίου δεν διαφεύγει της επιρροής του ευρωπαϊκού δικαίου. Η δομή του μαθήματος βασίζεται σε μια εμπεριστατωμένη μελέτη της νομοθεσίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της νομολογίας του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, σχετικά με τις συγκεκριμένες δράσεις που επέβαλαν μετασχηματισμούς σε ένα σύστημα στο οποίο οι δημόσιες επιχειρήσεις αποτελούσαν παραδοσιακά όργανα του κράτους. Το κράτος τις χρησιμοποιεί ως μέσα της οικονομικής του πολιτικής με τρόπο που συνεπαγόταν μια ορισμένη αδιαφάνεια αλλά και την ελευθερία της όλης διαχείρισης. Το ευρωπαϊκό δίκαιο είχε επίσης αντίκτυπο στο δίκαιο που διέπει τις μονομερείς διοικητικές πράξεις και, γενικότερα, στο δίκαιο της διοικητικής διαδικασίας. Έχει επιβάλει ορισμένες προόδους όσον αφορά στη διαφάνεια των δημόσιων δεδομένων και τη συμμετοχή των πολιτών στην προετοιμασία των δημόσιων αποφάσεων. Χαρακτηριστικό πεδίο αναφοράς: Το ενωσιακό πλαίσιο των δημοσίων συμβάσεων με ενίσχυση της διαφάνειας, της συμμετοχής, της εποπτείας και του ελέγχου από εθνικά και ευρωπαϊκά όργανα.