Η Μετανάστευση ως Λόγος και ως Αφήγημα

Σκοπός του μαθήματος είναι να εισάγει τους φοιτητές στη μελέτη και την ανάλυση των λόγων που πλαισιώνουν τη διεθνή μετανάστευση παρέχοντας στη διαδικασία ηθικό νόημα στο φαινόμενο, καθώς το δομούν με δυαδικούς όρους – είτε ως καλό είτε ως κακό, είτε ως δίκαιο είτε ως άδικο, είτε ως αληθινό είτε ως ψεύτικο, και κατά συνέπεια αυτούς που την υποστηρίζουν ή αντιτίθενται σε αυτήν ως ηθικούς ή ανήθικους παράγοντες. Η ενότητα δίνει ιδιαίτερη προσοχή στη “μετανάστευση ως επιτέλεση” – καθώς η επιτελεστικότητα μετατρέπει το ζήτημα σε μια ενσώματη εμπειρία. Ο μεταναστευτικός λόγος αποτελεί συστατικό μέρος της μετανάστευσης ως φαινομένου, όπως θα ήταν οι ιστορίες των μεταναστών, καθώς και ο κοινοβουλευτικός λόγος που προετοιμάζει τις μεταναστευτικές πολιτικές. Έτσι, η μετανάστευση ως κοινωνικό φαινόμενο δεν αποτελείται μόνο από (ομάδες) συμμετεχόντων, θεσμούς, πολλούς τύπους κοινωνικής και πολιτικής (δια)δράσης, αλλά επίσης, αρκετά εμφανώς, από πολλά είδη μεταναστευτικού λόγου ως κοινωνικές και πολιτικές πράξεις και αλληλεπιδράσεις. Κεντρική θέση στη μεταναστευτική εμπειρία κατέχει η “μεθοριακότητα” – η κρίση που απογυμνώνει το άτομο από τους κοινωνικούς του ρόλους, το γεμίζει με άγχος και του ανοίγει απεριόριστες ευκαιρίες για την αναδιάρθρωση του κοινωνικού προσώπου και του κοινωνικού του περιγράμματος. Η μεταναστευτική κρίση και οι τεράστιες μεταναστευτικές ροές που εισήλθαν στην Ελλάδα και την ΕΕ το καλοκαίρι του 2015 δεν ήταν ένα “τυχαίο” γεγονός, ένα συμβάν εκτός των κοινωνικών και πολιτικών διεργασιών που συνέβαιναν στην Ελλάδα εκείνη τη στιγμή. Αντίθετα, η “διάρρηξη του φρουρίου Ευρώπη” ήταν συνέπεια αυτών των διεργασιών, στενά συνδεδεμένη με τους αγώνες εξουσίας για τον συμβολικό και οργανωτικό έλεγχο της δημόσιας σφαίρας στην Ελλάδα εκείνη τη στιγμή. Εξετάζουμε τους τρόπους με τους οποίους διάφορες παραστάσεις διαμόρφωσαν τη συμβολική διαμόρφωση που κατέληξε να κυριαρχήσει στην ελληνική δημόσια σφαίρα τα επόμενα χρόνια.